Dünya genelinde Kovid-19 salgınının etkisiyle dünyanın çeşitli noktalarına mal ve ürünlerin taşınmasında, kara ve deniz nakliyeciliğinde yaşanan sıkıntılar nedeniyle hava yolu daha çok tercih edildi.

Salgın önlemlerinin azaltılmasıyla yoğunlaşan hava trafiğinin de etkisiyle 2023 yılında dünyanın önemli havacılık merkezlerinden İstanbul’da taşınan bagaj, kargo ve posta yükü ile ticari seferlerde artışlar istatistiklere yansıdı.

Yemen’deki Husilerin İsrail’in Gazze’deki saldırılarına tepki gerekçesiyle 31 Ekim 2023’te Yemen açıklarında İsrailli şirketlere bağlı olduğunu belirttikleri ticari gemilere el koymaya, bazılarına da insansız hava araçları ve füzelerle saldırılar düzenlemeye başlamasıyla çok sayıda gemicilik şirketi, Kızıldeniz’deki seferlerini durdurma kararı aldı.

Bunun etkisiyle deniz taşımacılığında rota uzarken hava kargo yeniden ön plana çıktı.

AA muhabirinin Devlet Hava Meydanları İşletmesi (DHMİ) Genel Müdürlüğünün internet sitesinden derlediği bilgilere göre, İstanbul Havalimanı merkezli seferlerle bu yılın ilk ayında iç hatta 13 bin 931, dış hatta 235 bin 626 ton olmak üzere toplam 249 bin 557 ton bagaj, kargo ve postadan oluşan yük nakledildi.

Bu havalimanında geçen yıl ocak ayında toplam 209 bin 465 bagaj, kargo ve posta yükü taşınmıştı. İstanbul Havalimanı’nda ocakta yük taşımacılığında, geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 19 artış kaydedildi.

Bu yılın ocak ayında, Sabiha Gökçen Uluslararası Havalimanı merkezli geliş ve gidiş seferleriyle 9 bin 802 tonu iç, 21 bin 961 tonu dış olmak üzere toplam 31 bin 763 ton yük taşındı. Geçen yılın aynı döneminde 30 bin 838 ton bagaj, kargo ve posta nakledilen hava limanında ocak ayında taşınan yük miktarı yüzde 3 arttı.

İstanbul’da iki havalimanından 2024 yılının ilk ayında düzenlenen seferlerle iç hatta 23 bin 733, dış hatta 257 bin 587 olmak üzere 281 bin 320 ton oldu.

Geçen yılın aynı döneminde 240 bin 303 ton yük taşınan İstanbul merkezli uçuşlarda bu yıl nakledilen yük miktarı yüzde 17 (41 bin 17 ton) artış gösterdi.

Ticari uçuşlarda yüzde 7 artış

Geçen yıl başlayan ve bu sene de devam eden havacılık sektörünün tüm kollarındaki artışlar ticari uçuşlarda da etkisini gösterdi.

İstanbul Havalimanı’ndan 2024’ün ilk ayında 8 bin 697’si iç, 31 bin 423’ü dış hatlarda toplam 40 bin 120 ticari uçuş icra edildi.

Geçen yılın aynı döneminde toplam 37 bin 992 seferin düzenlendiği havalimanında ticari uçuşlar yüzde 6 artış gösterdi.

Sabiha Gökçen Uluslararası Havalimanı’ndan bu yılın ilk ayında iç hatlarda 8 bin 422, dış hatlar 10 bin 379 toplamda 18 bin 801 ticari uçuş yapıldı. Bu havalimanından geçen yılın aynı döneminde toplam 17 bin 215 uçuş icra edilmişti.

Ocak ayında geçen yıla kıyasla yüzde 9’luk artış yaşandı.

Bu ocakta, Sabiha Gökçen Uluslararası Havalimanı ile İstanbul Havalimanı’ndan toplam 58 bin 921 ticari sefer düzenlendi. İstanbul’daki havalimanlarından geçen yılın aynı döneminde ise 55 bin 207 ticari sefer icra edilmişti. Ticari uçuşların geçen yılın aynı ayına kıyasla yüzde 7 arttığı hesaplandı.

Denizcilik Genel Müdürlüğü verilerine göre, geçen yıl Türkiye’deki limanlara 60 bin 195 gemi geldi. Kocaeli Liman Başkanlığının görev sahasını kapsayan İzmit Körfezi’ndeki limanlar, 9 bin 560 gemiyle bu alanda ilk sırada yer aldı.

Kocaeli’ye gelen gemilerin 2 bin 875’i Türk bayraklı, 6 bin 685’i ise yabancı bayraklı gemilerden oluştu, bu gemilerin toplam ağırlığı 170 milyon 789 bin groston olarak kayıtlara geçti.

Aliağa Liman Başkanlığı 6 bin 329 gemiyle ikinci olurken, Ambarlı Liman Başkanlığı bölgesindeki limanlar 4 bin 256 gemiyle üçüncü sırada yer aldı.

Limanlarda elleçlenen yük miktarı sıralamasında ise Aliağa Liman Başkanlığı, 81 milyon 355 bin 615 tonla geçen yıl en fazla elleçleme yapılan liman bölgesi oldu. Bu alanda ilk defa ikinci sıraya gerileyen Kocaeli’deki limanlarda 81 milyon 291 bin 544 ton yük elleçlendi. Böylece Kocaeli’de günde 222 bin 716 ton yük elleçlemesi gerçekleşti.

Kocaeli’de geçen yıl elleçlenen yüklerin 22 milyon 258 bin 656 tonluk kısmını ihracat, 46 milyon 622 bin 671 tonluk kısmını ithalat, kalan kısmını da kabotaj ve transit yükler oluşturdu.

İzmit Körfezi’ndeki limanlar 2023 yılında yoğun konteyner trafiğine de ev sahipliği yaptı. Bu limanlarda geçen yıl elleçlenen konteyner miktarı 2 milyon 159 bin 160 TEU (1 TEU, eni 2,3 metre, boyu 6,1 metre olan konteyner) oldu.

“Kocaeli’de denizcilik, yeni altyapı yatırımlarıyla daha da gelişecek”

İstanbul ve Marmara, Ege, Akdeniz, Karadeniz Bölgeleri (İMEAK) Deniz Ticaret Odası Kocaeli Şube Başkanı Vedat Doğusel, AA muhabirine, Kocaeli’nin bir denizcilik üssü olduğunu, yeni altyapı yatırımlarıyla kentte sektörün daha da gelişeceğini söyledi.

Kocaeli’de elleçlenen yüklerin yüzde 85’inin dış ticarete yönelik olduğunu belirten Doğusel, kentin ihracat ve ithalatta önemli bir konuma sahip olduğunu kaydetti.

Doğusel, tüm liman kentlerinde olduğu gibi Kocaeli’de de geçen yılın bereketli geçtiğini ifade ederek, “2023’te Türkiye’ye gelen gemi sayısı toplamda 60 bin 195 olmuş. Kocaeli’ye gelen gemi sayısı da 9 bin 500 ortalamayla çok önemli bir yerde. Kocaeli’ye gelen gemilerin 2 bin 875’i Türk bayraklı gemi, genelde kabotaj hattı için oluyor. 6 bin 685 de yabancı bayraklı gemi ilimizde misafir edilmiş.” diye konuştu.

Türkiye’deki limanlarda geçen yıl toplam 521 milyon ton elleçleme yapıldığını, bunun yaklaşık 81 milyon tonluk kısmının Kocaeli’de gerçekleştirildiğini dile getiren Doğusel, kentte elleçlenen yüklerin büyük kısmını motorlu kara taşıtları, mineral yakıtlar, demir ve çeliğin oluşturduğunu bildirdi.

Dış ticaretin yüzde 90’ının deniz yoluyla yapıldığına dikkati çeken Doğusel, “Günümüzde her şey çok hızlı değişiyor. Kıyı yapılarının da buna uygun revize edilmesi, kara terminallerinin, demir yolu ağlarının, kara yollarının ve limanların günümüz gemilerine uyarlanması gerekiyor. Bugün gemilerin boyutları artık çok büyük yerlere vardı. Artık büyük gemilerin yanaşabileceği iskelelerin, limanların olması, bunların doğaya ve çevreye uygun şekilde desteklenmesi, ülkemizin ticaretinin büyüdüğünü düşündüğümüzde daha da önem arz ediyor.” değerlendirmesinde bulundu.

Doğusel, Kocaeli’ye de artık daha büyük gemilerin geldiğine işaret ederek, üretim artışına bağlı olarak kentteki limanların yakın zamanda 100 milyon ton elleçleme seviyesine ulaşacağını söyledi.

Kentteki limanların dünya standartlarında hizmet verdiğini vurgulayan Doğusel, “Türkiye’de tüm limanlar bu konuda çok ileride. Kocaeli’de de zaten bir sürü örnek firmamız var. Teknoloji ve altyapı anlamında çok güzel büyüyen limanlarımız var.” dedi.

Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı Denizcilik Genel Müdürlüğü, ocak ayı konteyner ve yük istatistiklerini açıkladı.

Buna göre, söz konusu ayda limanlarda elleçlenen konteyner miktarı, geçen yılın aynı ayına kıyasla yüzde 2 artarak 1 milyon 13 bin 762 TEU’ya yükseldi.

Ocakta limanlarda elleçlenen dış ticarete konu konteyner miktarı, 2023’ün aynı ayına göre yüzde 2 azalarak 761 bin 944 TEU oldu. İhracat amaçlı konteyner yüklemeleri, geçen yılın aynı ayına kıyasla yüzde 4,4 artışla 392 bin 622 TEU’ya çıkarken ithalat amaçlı konteyner boşaltmaları yüzde 7,9 azalışla 369 bin 322 TEU olarak gerçekleşti.

Transit konteyner miktarı bu dönemde yüzde 22,7 artarak 190 bin 228 TEU oldu. Kabotajda elleçlenen konteyner miktarı ise geçen yılın aynı ayına kıyasla yüzde 0,2 azalışla 61 bin 590 TEU olarak kayıtlara geçti.

En fazla konteyner elleçleme işlemi Ambarlı Bölge Liman Başkanlığı idari sınırlarında gerçekleşti. Burada faaliyet gösteren liman tesislerinde 226 bin 708 TEU konteyner elleçlendi. Söz konusu bölgeyi, Kocaeli ve Tekirdağ liman başkanlıkları takip etti.

Deniz yoluyla yapılan en fazla ihracat amaçlı konteyner yüklemesini 48 bin 539 TEU ile Mısır’a giden konteynerler oluşturdu. En fazla konteyner boşaltması ise 51 bin 686 TEU ile Yunanistan’dan gelen konteynerlerde gerçekleştirildi.

Yük miktarı azaldı

Ocakta limanlarda elleçlenen yük miktarı geçen yılın aynı ayına göre yüzde 1,8 azalarak 43 milyon 119 bin 556 ton oldu.

Ocakta limanlarda gerçekleştirilen ihracat amaçlı yükleme miktarı geçen yılın aynı ayına kıyasla yüzde 6 artarak 11 milyon 196 bin 920 ton, ithalat amaçlı boşaltma miktarı ise yüzde 2,3 artışla 22 milyon 35 bin 884 ton olarak kaydedildi.

Dış ticaret taşımaları da aynı dönemde yüzde 3,6 artarak 33 milyon 232 bin 804 tona çıktı.

Transit yük taşımaları yüzde 20,1 azalışla 5 milyon 194 bin 876 ton, kabotajda taşınan yük miktarı yüzde 11,8 düşüşle 4 milyon 691 bin 876 ton olarak belirlendi.

Limanlarda en fazla petrol koku yük elleçlendi

Aliağa Liman Başkanlığı idari sınırlarında faaliyet gösteren liman tesislerinde toplam 7 milyon 1713 ton yük elleçlemesi gerçekleştirildi. Burayı, Kocaeli ve İskenderun liman başkanlıkları takip etti.

Elleçleme miktarına göre en fazla artış, ocakta petrol koku yük cinsinde oldu. Söz konusu ayda limanlarda 404 bin 487 ton petrol koku yük elleçlemesi gerçekleştirildi. Bu yük cinsini briketlenmiş taşkömürü, kok ve yarı kok kömürü izledi.

Deniz yoluyla en fazla ihraç edilen yük cinsi de portland çimento oldu.

Bu yolla ihracatta en fazla yük elleçlemesi, 1 milyon 530 bin 77 tonla İtalya’ya yapılan taşımalarda gerçekleşti. Bu ülkeyi, ABD ve Mısır’a yapılan taşımalar izledi.

İthalatta en fazla yük elleçlemesi 7 milyon 613 bin 860 tonla Rusya’dan taşımalarda yapıldı.

ANTALYA Toptancı Hali’ne 2023 yılında giriş yapan sebze ve meyve miktarı, bir önceki yıla göre yüzde 36’lık düşüşle 536 bin 918 tona geriledi. Düşüşe, ‘kayıt dışı alışveriş’in sebep olduğunu söyleyen Antalya Yaş Sebze ve Meyve Komisyoncular Derneği Başkanı Hasan Yılmaz, “Kayıt dışı tüccarlar, direkt olarak üreticiyle görüşerek ürünü tarladan satın alıyor. Devlet de vergi kaybı yaşıyor” dedi.

Turizm kenti Antalya, örtü altı üretimin de merkezi olarak biliniyor. Kentte hem yüksek rakımlı yaylalarda hem de kıyıya yakın yerlerdeki seralarda üretilen sebze ve meyveler, iç piyasaya sunuluyor ve ihraç ediliyor. İhraç ürünleri arasında, domates yüzde 50’ye yakın oranla büyük yer tutarken, biber grubu, patlıcan ve diğer ürünler de ihraç edilen sebzeler arasında yer alıyor. Ürünlerin sevkiyatı tır ve uçak kargolarla sağlanıyor. Üretici, hasadını yaptığı meyve ve sebzeleri, fiyatların belirlendiği toptancı haline getiriyor. Kamyonetlere kasalarla yüklenen ürünler halde günlük olarak arz ve talebe göre fiyatlandırılıyor. Komisyoncuların aldığı ürünler tüccarlara satılıp hem iç piyasaya sunuluyor hem de ihraç ediliyor.

HALE GETİRİLEN ÜRÜNÜN TONAJINDA DÜŞÜŞ VAR

Antalya Toptancı Hali’nde 2019 yılından bu yana yıllık olarak kazanç artışa geçse de getirilen ürünün tonajı düşüş eğilimine girdi. 2019 yılında 852 bin 151 ton olan sebze ve meyve girişi 2020’de 838 bin 470 tona geriledi. Hale giren sebze ve meyve miktarı 2019-2023 yılları arasında yalnızca 2021’de artış gösterdi. 2021’de 915 bin 16 tonluk ürün girişi olurken, 2022’de ise ürün miktarı yeniden düşüşe geçip 845 bin 307 ton şeklinde gerçekleşti. Bu rakam da yüzde 36’lık gerilemeyle, geçen sene son yılların en düşük rakamı olan 536 bin 918 ton olarak kayıtlara geçti.

DÜŞÜŞ NEDENİ

Antalya Yaş Sebze ve Meyve Komisyoncular Derneği Başkanı Hasan Yılmaz, yüzde 36-40 arasındaki düşüşün hal dışında gerçekleşen kayıt dışılıktan kaynaklandığını söyledi. Normal şartlarda üreticinin hasat sonrası ürününü toptancı haline getirip buradaki komisyoncular ve tüccarlar üzerinden piyasaya sürdüğünü ve tüm bu işlemlerin resmi kayıtlara işlendiğini belirten Yılmaz, “Ancak bazı kayıt dışı tüccarlar direkt olarak üretici ile görüşerek ürünü tarladan satın alıyor. 20 liralık belge düzenleyip 2 liradan üreticiden alıp İstanbul başta olmak üzere hem iç piyasaya hem de yurt dışına ürün sevk ediyor. Bu durumda 20 liralık ürününü tarlada direkt olarak 2 liradan satan çiftçi de kaybediyor. Devlet de vergi kaybı yaşıyor. Bu oran özellikle geçen sene yüzde 36’yı buldu” dedi.

Kayıt dışılık nedeniyle ürünün hem fiyat hem de üretim yeri izinin sürülemediğini anlatan Yılmaz, bu durumun halde vergisini veren ve her türlü işlemleri kayıt altında tutmak zorunda olan esnafa zarar verdiğini söyledi.

‘KAYIT DIŞI YAPANLAR HERKESE ZARAR VERİYOR’

Halde komisyonculuk yapan Hüseyin Demir de kayıt dışılıktan dert yandı. Çalışan personelinden satın alıp tüccara pazarladığı her türlü sebze ve meyveyi kayıt altına alıp, hesabını devlete verdiğini anlatan Demir, “Vergi kaçakçılığı yapma imkanımız zaten yok. Her şeyimiz kayıt altında. Ancak kayıt dışı bu işi hal dışında yapanlar, herkese zarar veriyor. Bunların bir an önce kontrol altına alınması gerekiyor” diye konuştu.

‘TOPTANCI HALİ’NDE GÜNCEL FİYATLAR

Diğer yandan Antalya’da ara dikim dönemine girildiği için semt pazarlarında bir miktar fiyat artışı bekleniyor. Antalya Toptancı Hali’ndeki ürünlerin güncel kilogram fiyatları ise şöyle:

“Domates 22 lira, kokteyl domates 34 lira, sivri biber 34 lira, kıl sivri biber 50 lira, kılçık sivri biber 70 lira, çarliston biber 28 lira, dolmalık biber 33 lira, üç burun köy biberi 43 lira, kapya biber 30 lira, patlıcan 35 lira, kabak 27 lira, salatalık 36 lira, silor salatalık 50 lira, Kaliforniya biber 60 lira.”

İMEAK Deniz Ticaret Odası Aliağa Şubesi aralık ayı olağan meclis toplantısı, Meclis Başkanı İsmail Önal’ın başkanlığında; Yönetim Kurulu Başkanı Adem Şimşek ve şube meclis üyelerinin katılımıyla gerçekleştirildi. Toplantının gündeminde, Yunan adalarına yapılacak seyahatlerde kapıda vize uygulamasının onaylanması, 2023 yılı oda faaliyetlerinin değerlendirmesi ve Aliağa Limanlarında gerçekleşen yük ve konteyner istatistikleri yer aldı. İMEAK DTO Aliağa Şube Yönetim Kurulu Başkanı Adem Şimşek ve Şube Yönetim Kurulu üyelerinin katılımıyla gerçekleştirilen toplantıda geçen ayın toplantı zabıtları onaylandı. Ekim ayı mizanı onaya sunuldu, oy birliğiyle onaylandı. Aralık ayı faaliyet raporunun paylaşıldığı meclis toplantısı, Şube Yönetim Kurulu Başkanı Adem Şimşek’in konuşması ile devam etti.

“Sektör olarak bizleri çok mutlu etti”

Ülkemizde 6 yıl sonra Yunanistan’a gerçekleştirilen ziyaret sonrasında, özellikle deniz turizmini sevindiren haberler ile yeni bir döneme girildiğini belirten Başkan Şimşek: “Cumhurbaşkanımız Sayın Recep Tayip Erdoğan ile Yunanistan Başbakanı Kiryakos Miçotakis arasında yapılan görüşmeler sonucunda vatandaşlarımızın 2024 yılında 10 Yunan adasına yapacakları turistik seyahatlerde kapıda tek girişli ve yedi gün geçerli vize uygulamasının onaylandığı haberi sektör olarak bizleri çok mutlu etti. Bu güzel gelişme ile hem manevi birlikteliğimiz hem de karşılıklı maddi gelişimlerimizin artacağını düşünüyorum” dedi.

“Yolcu ve araç taşımacılığına pozitif bir ivme kazandıracak”

İMEAK DTO Aliağa Şubesi’nin sorumluluk bölgelerinden biri olan Ayvalık’ın bu karardan çok olumlu etkileneceğinin altını çizen Başkan Şimşek, “Bu durum Ayvalık-Midilli hattında gerçekleştirilen yolcu ve araç taşımacılığına muhakkak pozitif bir ivme kazandıracaktır. 2023 yılı içerisinde bu hatta yaklaşık 90 bin yolcu taşındı. Bu sayının 60 binlik kısmını vatandaşlarımız oluşturdu. Bu hatta 2019 yılı öncesinde de 7 yıl boyunca kapı vizesi uygulaması devam etmişti. Bu anlamda hem Ayvalık’taki liman işletmemiz ve gümrük personelimiz hem de Midilli tarafındaki yetkililer bu kapı vizesi uygulamasına yabancı değiller” ifadelerini kullandı.

“2024 sezonunda 120 bin yolcu bekliyoruz”

Gelecek yıl Ayvalık-Midilli hattının Türk-Yunan ilişkilerinin iyi olması ve kapı vizesinin uygulamaya konulması ile birlikte Türk yolcu sayısında en az yüzde 20 artış olacağını öngördüklerini söyleyen Şimşek, “Aynı şekilde yunan yolcularının da bu dostluk ikliminden etkilenerek özellikle Ayvalık’ın geleneksel Perşembe Pazarı’na gelip ihtiyaçlarını gidermeleri konusunda daha fazla istekli olacaklarına inanıyorum. Tüm bu olumlu noktaları birleştirdiğimizde Ayvalık-Midilli kapısının 2024 sezonunda rekor kırarak 120 bin yolcu sayısına erişebileceğini düşünüyoruz” diye belirtti.

“Aliağa Limanları elleçlemedeki yerini korudu”

Aliağa limanlarında kaydedilen 2023 yılının ilk 11 aylık döneminde konteyner ve yük istatistiklerine de değinen Adem Şimşek, şunları söyeledi: “2023 yılı Ocak-Kasım dönemi elleçlenen net ton 73 milyon 200 bin 850 ton olmuştur. Bu rakamlarla Aliağa çok az bir farkla Türkiye’de 2. sırada yük elleçleyen liman konumundadır. Geçen seneye oranlandığında ise çok küçük bir düşüş gözlenmektedir. 2023 yılının ilk 11 ayında toplam gross ton elleçleme miktarı 109 milyon 912 bin 949 ton olmuştur. Geçen senenin aynı dönemine göre yüzde 4,85 artış gerçekleşmiştir. 2023 yılı Ocak-Kasım döneminde TEU bazlı elleçlenen konteyner trafiğine bakıldığında ise toplam TEU adedi 1 milyon 440 bin 160 TEU olarak gerçekleşmiştir. Geçen sene aynı döneminde elleçlenen 1 milyon 366 bin 1749 TEU karşılaştırıldığında yüzde 5,37 artış olmuştur. 2023 yılı Ocak-Kasım dönemi yükleme net ton 29 milyon 97 bin 775 ton olmuştur. Aliağa Ceyhan’dan sonra en çok yükleme elleçlemesi olan 2. liman konumundadır. Geçen seneye oranlandığında ise çok küçük bir düşüş gözükmektedir. 2023 yılı Ocak-Kasım dönemi boşaltma net ton 44 milyon 103 bin 75 ton olmuştur. Aliağa Kocaeli’nden sonra en çok boşaltma elleçlemesi olan 2. liman konumundadır. Geçen seneye oranlandığında ise aynı oranda gitmektedir.”

“Yabancı bayraklı gemi uğrak sayımız yüzde 5,93 arttı”

Başkan Şimşek, sözlerini şu şekilde sonlandırdı: “Aliağa Limanlarına gelen gemi adedi sayısına baktığımızda 2023 yılı Ocak ve Kasım dönemi uğrak yapan gemi sayısı 5 bin 775 olmuştur. 2022 yılın aynı döneminde ise bu sayı 5 bin 573 olarak kayda geçmiştir. Gemi uğrak sayımız yüzde 3,62 artmıştır. Kocaeli’nin ardından 2. sıramızı koruyoruz. 2023 yılı 11 aylık uğrak yapan Türk bayraklı gemi sayımız Bin 490 olmuştur. 2022 yılın aynı döneminde ise bu sayı bin 528 olarak kayda geçmiştir. Türk bayraklı gemi uğrak sayımız bir önceki yılla çok az bir düşüşle aynı sayılara yakın gitmektedir. Kocaeli’nin arkasından 2. sırada yer almaktayız. 2023 yılı 11 aylık uğrak yapan yabancı bayraklı gemi sayımız 4 bin 285 olmuştur. 2022 yılın aynı döneminde ise bu sayı 4 bin 45 olarak kayda geçmiştir. Yabancı bayraklı gemi uğrak sayımız bir önceki yılla göre yüzde 5,93 artmıştır. Kocaeli’nin arkasından 2. sırada yer almaktayız.” – İZMİR