Pakistan’da Ulusal Meclis ve eyalet meclisleri için 8 Şubat’ta yapılan seçimlerin sonuçları gelmeye devam ediyor. Paylaşılan verilere göre 266 sandalyeli Ulusal Mecliste 250 sandalyen 99’unu cezaevindeki eski Başbakan Imran Khan’ın partisi Pakistan Adalet Hareketi (PTI) destekli bağımsız milletvekilleri kazandı. Eski Başbakan Navaz Şerif’in lideri olduğu Pakistan Müslüman Ligi-Navaz (PML-N) 71, Bilaval Butto Zerdari’nin liderliğini yaptığı Pakistan Halk Partisi (PPP) ise 53 sandalye elde etti.

Cezaevindeki Khan’ın “zafer” konuşması

2018’de yapılan son seçimi kazanan eski Başbakan Khan’ın partisi PTI tarafından desteklenen bağımsız adaylar, Ulusal Mecliste PML-N ve PPP’ye göre seçimleri önde götürürken, cezaevindeki Khan’ın sosyal medya hesabından yapay zeka ile oluşturulan bir konuşması paylaşıldı. Khan 94 saniyelik videoda “PTI’nın baskıya meydana okuyarak ezici bir zafer kazandığını” öne sürdü.

Khan’ın partisinin seçimlere katılması daha önce yasaklanmıştı.

Şerif: “En büyük parti PML-N oldu, koalisyon görüşmelerine başlayacağız”

Dün akşam Lahor kentinde kalabalığa seslenen eski Başbakan Navaz Şerif ise partisinin seçim sonuçlarına göre ülkedeki “en büyük parti” olduğunu ifade etti. Şerif, “Bu ülkeyi girdaptan çıkarmak bizim görevimiz. Görevi kim alırsa alsın, ister bağımsızlar ister partiler olsun, onların sahip oldukları yetkiye saygı duyarız. Onları yanımıza durmaya ve bu yaralı milletin yeniden ayağa kalkmasına yardım etmeye davet ediyoruz” diye konuştu. Şerif partisinin salt çoğunluğu elde edememesinin ardından koalisyon hükümeti kurmak için görüşmelere başlayacağını söyledi.

Khan, partisini ortadan kaldırmak için uygulanan baskının arkasında ordunun olduğuna belirtirken, analistler ve muhalifler Şerif’in ordu tarafından desteklendiğini ifade ediyor.

Şerif ve Zerdari koalisyon için anlaştı

Pakistan medyası ve parti kaynaklarından bugün edinilen bilgiye göre, PML-N lideri Şerif ile PPP lideri Bilaval Butto Zerdari, Ulusal Meclis ile Pencap Meclisinde koalisyon hükümeti kurma konusunda anlaştı.

ABD, İngiltere ve AB’den seçim soruşturması çağrısı

ABD, İngiltere ve Avrupa Birliği (AB) tarafından yapılan açıklamalarda, Pakistan’ın oy verme ve oy sayım sürecinden duyulan endişelerle dile getirildi, bildirilen usulsüzlüklerin soruşturulması yönünde çağrıda bulunuldu. Parti çalışanlarının gözaltına alınması da dahil olmak üzere usulsüzlük ve müdahale iddialarının kapsamlı bir şekilde soruşturulması gerektiğini vurguladı.

Pakistan Dışişleri Bakanlığından eleştirilere cevap

Pakistan Dışişleri Bakanlığı, seçime müdahale edildiğine yönelik diğer ülkelerden gelen açıklamalara tepki gösterdi. Açıklamada, “Pakistan’da 8 Şubat 2024’te yapılan genel seçimlere ilişkin bazı ülke ve kurumların açıklamalarını dikkate aldık. Bu açıklamalar, Pakistan’ın genel seçimleri barışçıl ve başarılı bir şekilde düzenlediği ve bir yandan da öncelikle dış destekli terörizmden kaynaklanan ciddi güvenlik tehditleriyle uğraştığı yadsınamaz gerçeğini göz ardı ediyor. Bazı ifadelerin gerçekliği bile yok. Ülke genelinde internet kesintisi yaşanmadı. Seçim gününde terör olaylarını önlemek için yalnızca mobil hizmetler 1 gün süreyle durduruldu. Pakistan, istikrarlı ve demokratik bir toplum inşa etme taahhüdünün bir parçası olarak seçimleri gerçekleştirdi. Dostlarımızın yapıcı tavsiyelerine değer versek de seçim süreci tamamlanmadan olumsuz yorum yapmak ne yapıcı ne de objektiftir. Pakistan demokratik yönetim inşa etmek için çalışmaya devam edecek. Her seçim ve barışçıl iktidar değişimi bizi bu hedefe daha da yaklaştırıyor. Bunu başkaları tarafından dile getirilen endişeler nedeniyle değil, halkımızın arzusu ve kurucu atalarımızın vizyonu olduğu için yapıyoruz” ifadeleri kullanıldı.

Seçim günü 51 saldırı, 12 ölü

Pakistan ordusundan 8 Şubat’ta yapılan açıklamada, seçim günü ülke genelinde 51 terör saldırısı gerçekleştirildiği duyurulmuştu. Saldırılarda 10’u güvenlik görevlisi, 2’si sivil olmak üzere 12 kişinin hayatını kaybettiği, 39 güvenlik görevlisinin yaralandığı aktarılmıştı. Operasyonlarda 5 “teröristin” de öldürüldüğü belirtilmişti. Ayrıca 137 bin askerin 6 bin oy verme noktasında görevlendirildiği, 7 bin 800’den fazla Hızlı Müdahale Gücü (QRF) ekibinin de şiddeti önlemek için sahada bulunduğu kaydedilmişti.

Khan hükümeti düşmüştü

2018’de yapılan son genel seçimi kazanan Imran Khan’ın hükümeti, 10 Nisan 2022’de parlamentoda yapılan güven oylamasında 174 “hayır” oyuyla düşmüştü. Parlamentoda yapılan oylamada, 3 dönem başbakanlık yapan Navaz Şerif’in kardeşi Şahbaz Şerif çoğunluğun desteğini alarak başbakan seçilmiş, Ağustos 2023’e kadar görevde kalmıştı. Daha sonra ülkeyi genel seçime kadar yönetecek geçici hükümetin başbakanı ise Anwaarul Hak Kakar olmuştu.

Khan, seçime 1 hafta kala 3 kez hapis cezasına çarptırıldı

Ağustos 2018’den parlamentoda güven oylamasını kaybettiği Nisan 2022’ye kadar Pakistan’ın başbakanlık koltuğunda oturan 71 yaşındaki Imran Khan, yargılandığı 3 farklı davada seçime 1 hafta kala hapis cezasına çarptırılmıştı. Khan, 30 Ocak’ta devlet sırlarını ifşa etmekten yargılandığı davada 10 yıl hapse mahkum edilmiş, 31 Ocak’ta ise başbakanlığı döneminde aldığı hediyelerinin ayrıntılarını açıklamadığı ve hediyeleri sattığı gerekçesiyle yargılandığı yolsuzluk davasında eşi Büşra Khan ile 14’er yıl hapis cezasına çarptırılmıştı. Khan ve eşi ayrıca yasa dışı evlilik yaptıkları gerekçesiyle yargılandıkları davada 3 Şubat’ta 7’şer yıl hapse mahkum edilmişti.

Khan hakkında açılan davaların ardından mahkemenin verdiği tutuklama kararı üzerine 5 Ağustos 2023’te cezaevine gönderilmişti. – İSLAMABAD

SEÇİM KOMİSYONU BAŞKANI: SEÇİM SONUÇLARI ‘EN KISA SÜREDE’ DUYURULACAK

Raja, siyasi partilerden “seçim sonuçlarının yavaş geldiğine” yönelik açıklamalar üzerine sosyal medyadan görüntülü mesaj paylaştı. Seçim sonuçlarının derlendiğini vurgulayan Raja, “en kısa sürede” sonuçların duyurulacağını bildirdi.

OY SAYIMLARIN DURDURULDUĞU VE BİRÇOK YERDE SONUÇLARIN DEĞİŞTİRİLDİĞİ İDDİASI

Pakistan Halk Partisi lideri Bilaval Butto Zerdari, X’ten yaptığı açıklamada da “Sonuçlar, son derecede yavaş geliyor.” ifadesini kullandı.

Tutuklu eski Başbakan İmran Han’ın partisi Pakistan Adalet Hareketi’nin (PTI) üst düzey politikacılarından Seyid Zülfikar Buhari de oy sayımının durdurulduğunu ve birçok yerde sonuçların değiştirildiğini iddia etti.

İmran Han

NAVAZ ŞERİF VE TUTUKLU ESKİ BAŞBAKAN İMRAN HAN’IN PARTİLERİ ARASINDA REKABET VAR

Ulusal Meclis ve eyalet meclisleri için seçimlerin düzenlendiği Pakistan’da oy sayımı devam ederken, sonuçlar heyecanla bekleniyor.

Eski Başbakan Navaz Şerif’in liderliğini yaptığı Pakistan Müslüman Ligi-Navaz (PML-N) ile tutuklu eski Başbakan İmran Han’ın partisi Pakistan Adalet Hareketi destekli bağımsız milletvekilleri arasında rekabet göze çarpıyor.

Ulusal basının paylaştığı resmi olmayan sonuçlara göre, ülke genelinde PTI’nın bağımsız milletvekilleri seçimi önde götürüyor.

Navaz Şerif

Eski Başbakan Han’ın sosyal medya hesabından yapılan açıklamada, PTI’nın bağımsız milletvekillerinin seçimleri açık ara önde götürdüğü ifadesi paylaşılmıştı.

PML-N’den ise seçim sonuçlarına ilişkin henüz açıklama yapılmamıştı.

OY SAYIMI 17.00’DA SONA ERDİ

Pakistan’da 5 yıl yasama görevini yürütecek Pakistan Ulusal Meclisi (NA) ve eyalet meclislerinin seçimi için yerel saatle 08.00’de başlayan oy verme işlemi, 17.00’de sona ermişti.

SEÇİM GÜNÜ ÜLKENİN DÖRT BİR YANINDA TERÖR SALDIRISI: 12 ÖLÜ, 39 YARALI

Pakistan’da ulusal meclis ve eyalet meclisleri seçimleri kana bulandı. Seçim günü ülke genelinde düzenlenen 51 terör saldırısında 10’u güvenlik görevlisi, 2’si sivil 12 kişi hayatını kaybetti. Pakistan ordusu yaptığı açıklamada 5 teröristin etkisiz hale getirildiğini belirtirken, 39 güvenlik görevlisi yaralandı.

OY VERME İŞLEMLERİ SIRASINDA ÜLKE GENELİNDE TELEFON VE İNTERNET HİZMETLERİ ASKIYA ALINDI

İçişleri Bakanlığının sosyal medya hesabından yapılan açıklamada, devam eden genel seçimlerde “kanun ve düzeni korumak” amacıyla ülke genelinde cep telefonu ve mobil internet hizmetlerinin geçici olarak askıya alındığı doğrulandı.

Açıklamada, son saldırılarda masumların hayatını kaybettiğine işaret edilerek, kamu düzeninin korunması ve potansiyel tehditlerle mücadele için güvenlik tedbirlerinin önemli olduğu kaydedildi.

Sosyal medyada binlerce kullanıcı, cep telefonu ve internet hizmetlerinin askıya alınmasına tepki gösterdi.

SON GENEL SEÇİMLER 2018’DE YAPILMIŞTI

Pakistan’da son genel seçimler 25 Temmuz 2018’de yapılmış ve İmran Han hükümeti göreve gelmişti.

Pakistan Ulusal Meclisinde 10 Nisan 2022’de yapılan güven oylamasında, 174 “hayır” oyuyla İmran Han hükümeti düşmüştü.

Üç dönem başbakanlık yapan Navaz Şerif’in kardeşi Şahbaz Şerif, 11 Nisan 2022’de Mecliste düzenlenen seçimde 174 oyla çoğunluğun desteğini alarak Başbakan seçilmiş ve ülkeyi Ağustos 2023’e kadar yönetmişti.

Ülkeyi genel seçimlere kadar yönetecek geçici hükümetin Başbakanı Anvarul Hak Kakar ise 14 Ağustos 2023’te yemin ederek göreve başlamıştı.

Pakistan hükümeti saldırıda iki çocuğun öldüğünü ve üç kişinin de yaralandığını .

Füze saldırılarının “kabul edilemez” olduğunu söyleyen İslamabad hükümeti saldırılara misilleme yapılacağı uyarısında bulundu.

İran, Pakistan’la sınırında faaliyet gösteren Sünni militan grup Ceyş el Adl’ın ABD ve İsrail tarafından desteklendiğini iddia ediyor. Grup geçmişte İran güvenlik güçlerine yönelik bazı saldırıların sorumluluğunu üstlenmişti.

Birçok siyasi analist, sert eleştirilerine rağmen İslamabad yönetiminin, risklerin yüksek olduğunu anladığını ve kısasa kısas bir hareketten kaçınacağını söylüyor.

Ceyş el Adl: ‘Adalet Ordusu’

Ceyş el Adl ya da “Adalet ve Eşitlik Ordusu” İran hükümetine muhalif silahlı bir militan grup. Örgüt kendisini İran’ın Sistan-Beluçistan eyaletinde “Sünni haklarının savunucusu” olarak tanımlıyor.

İran, daha önce Cundullah (Allah’ın Askerleri) olarak bilinen militan grubun lideri Abdülmalik Rigi’yi 2009 yılında İran güvenlik güçlerini bombalamak ve İngiltere ile ABD’nin ajanı olmak suçlamalarıyla tutukladı. Rigi 2010’da da asılarak idam edildi.

O dönemde İran’da görev yapan eski bir Pakistanlı diplomat olan Muhammed Abbasi, Pakistan’ın Rigi’nin tutuklanmasında önemli bir rol oynadığını söyledi.

ABD istihbaratına göre Ceyş el Adl’in birçok patlama ve saldırıya karışmış durumda. 2005 yılında İran’da eski Cumhurbaşkanı Mahmud Ahmedinejad’a düzenlenen saldırı da bunlardan birisi.

Ceyş el Adl tarafından üstlenilen operasyonlar genelde Sistan-Beluçistan eyaletinde gerçekleştirildi.

İran neden Pakistan’ı vurdu?

İran Devrim Muhafızları, önce Irak ve Suriye’deki hedeflere saldırdı. Bir gün sonra da Pakistan’daki hedeflere balistik füzeler fırlattı.

Eski bir bakan ve dış politika uzmanı olan Müşahid Hüseyin Sayed, bu hamlenin Pakistan için bir sürpriz olduğunu söyledi.

Eski bakan, “Şahsi kanaatimce, bu onların derin devletinin – İran Devrim Muhafızları’nın – gizli operasyonu gibi duruyor ve daha geniş bir bakış açısını gerektiriyor” dedi.

Sayed, saldırının ikili anlaşmaların ve uluslararası protokollerin ihlali olduğunu belirtti ve “Gazze’de bir soykırım yaşandığını” hatırlatarak, böylesi bir dönemde İslami birlik ruhunun baltalandığını savundu.

Öfkesini İsrail’e yöneltmek yerine Tahran’ın 24 saat içinde üç Müslüman ülkeyi vurduğunu söyleyen Sayed şöyle devam etti:

“Böylesi bir ikiyüzlülük ve çifte standart güçlü bir kınamayı hak ediyor.”

Pakistan-İran gerilimleri

Tarihsel olarak Pakistan-İran ilişkileri inişli çıkışlı bir seyir sergiledi.

İran, 1947 yılında Pakistan’ın bağımsızlığını tanıyan ve İslamabad yönetiminin yurtdışındaki ilk büyükelçiliğine ev sahipliği yapan ilk ülkeydi. Her iki ülke de Soğuk Savaş sırasında işbirliği yapmış ve jeopolitik olarak geniş ölçüde aynı çizgide yer almıştı.

Pakistan ve Hindistan arasında Ağustos-Eylül 1965 arasında yaşanan 1965 Hint-Pakistan Savaşı sırasında Tahran İslamabad’ı destekledi.

Ancak 1979’daki İran Devrimi ve Suudi Arabistan’dan ilham alan Vahabi İslamcılığın Pakistan’daki artan etkisi (Afganistan’daki çatışmaların da etkisiyle) İran ve Pakistan arasındaki güvensizliğin artmasına neden oldu.

İran 1990’larda Pakistan’da mezhepçiliği ve Şii vekilleri teşvik etmekle suçlandı. Tahran da İslamabad’ın Kabil merkezli Taliban hükümetine verdiği destekle ilgili rahatsızdı.

İran’ın Hindistan ile artan işbirliği ve Pakistan’ın ABD ile yürüttüğü stratejik ittifakı, iki ülkenin arasının daha da açılmasına neden oldu.

2018 yılında İran, Hindistan ile İran’ın Çabahar limanının bir bölümünün kontrolünü Yeni Delhi yönetimine devretmek üzere bir anlaşma imzaladığında İslamabad bu durumla ilgili şüpheci bir yaklaşım sergiledi.

Bu gelişme Pakistan’da Hindistan ve İran’ın, Çin-Pakistan Ekonomik Koridoru’nun önemi noktası Gwadar limanının stratejik önemini azaltmaya yönelik karşı hamleleri olarak yorumlandı.

Tüm bunlara rağmen iki ülke hiçbir zaman büyük bir anlaşmazlığa düşmedi. Ancak ikili ilişkilerinin potansiyelini de tam olarak kullanamadılar.

İslamabad Stratejik Araştırmalar Enstitüsü’nde araştırma görevlisi Arhama Siddiqa’ya göre iki ülke arasındaki ilişkiler 2021’den bu yana olumlu bir seyir izliyor.

Yine de Pakistan son gelişmeleri ihtiyatlı bir biçimde izliyor.

BBC’ye konuşan Arhama, “Pakistan toprak bütünlüğünden ödün veremez ama aynı zamanda başka bir cephe açmak da istemiyor. Hindistan ve Afganistan ile ilişkiler sorunlu. İslamabad başka bir komşusunun iyi niyetini kaybetmeyi göze alamaz” diyor.

Savunma analisti Ikram Sehgal BBC’ye yaptığı değerlendirmede Pakistan’ın İran’la makul ilişkiler kurabildiğini söyledi.

Pakistan’ın “Suudi kampının” bir parçası olmayı reddettiği zamanlar oldu. Özellikle de 2015’te Suudi liderliğindeki Sünni koalisyon Yemen’deki iç savaşa müdahale ettiğinde Pakistan bunun bir parçası olmayı reddetti.

Pakistan, ülke içindeki Sünni ve Şii nüfus arasında yeni fay hatları yaratabileceğini düşündüğü mezhepsel bir bölgesel çatışmaya katılmanın tehlikesini gördü.

Ancak İran ve Suudi Arabistan arasındaki son yakınlaşma bu tür baskıları azalttı.

Sehgal, İran’ın da başka bölgesel çatışmalara dahil olurken komşusuyla yeni bir çatışma başlatamayacağını anladığına inanıyor. Ülke ayrıca ABD yaptırımları altında zorluklar yaşıyor.

Pakistan’ın militan gruplara karşı harekete geçmesi ve topraklarının başka ülkelere saldırmak için kullanılmasına izin vermemesi gerektiğini savunan Sehgal, şunları diyor:

“İran da bu tür yıkıcı eylemlerden kaçınmalı. İletişim ve koordinasyon içinde olmalılar. Aksi takdirde bu tür hamleler bölgeyi, halkının göze alamayacağı başka bir savaşın eşiğine getirme potansiyeline sahip.”